NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi ve Avrupa Uzay Ajansı’nın XMM-Newton teleskobundan gelen veriler, Samanyolu’nun en dıştaki iki sarmal kolunun daha önce hesaplanandan geniş uzanabileceğini gösterdi. Bulgular galaksimizin yapı haritalarının güncellenmesine yol açabilir.
Araştırmacılar Perseus, Dış Kol ve Dış Scutum-Centaurus kolundaki toz bulutlarının uzaklığını ölçtü. Dıştaki iki kolun galaksi merkezinden önceki tahminlere göre yaklaşık yüzde 10 daha uzakta olabileceği belirlendi.
Ölçüm, gama ışını patlamalarının ışığının Samanyolu içindeki toz bulutlarından yansımasıyla oluşan X-ışını halkalarına dayanıyor. Halkaların çapı bulutların Dünya’ya uzaklığını geometrik olarak hesaplamayı mümkün kılıyor.
Gama ışını patlamaları büyük yıldızların çökmesi veya nötron yıldızlarının birleşmesi sırasında ortaya çıkabiliyor. Bu olaylar galaksimizin çok ötesinde gerçekleşse de ışıkları Samanyolu düzlemindeki tozu aydınlatarak yerel yapıyı ölçmek için kullanılabiliyor.
Dünya bir sarmal kolun içinde bulunduğu için Samanyolu’na dışarıdan bakmak mümkün değil. Gaz ve toz da diğer kolların doğrudan görünümünü engelliyor; bu nedenle mevcut haritalar farklı dolaylı yöntemlerin birleştirilmesine dayanıyor.
Araştırma ekibi üç farklı gama ışını patlamasının yankılarını kullandı. Dönüş hızına ilişkin varsayımlara dayanan yöntemlerden farklı olarak bu teknik temel geometri üzerinden uzaklık hesaplıyor ve dış bölgelerdeki belirsizliği azaltıyor.
En uzaktaki kolda incelenen toz bulutunun yaklaşık 3.500 ışık yılı genişliğinde olduğu tahmin edildi. Bu sonuç ölçümün tek bir küçük bulutu değil, kolun büyük bölümünü temsil ettiğini destekliyor.
Görüş hattı uygun ve yeterince parlak gama ışını patlamaları nadir olduğu için yöntemin hızla çok sayıda bölgeye uygulanması zor. Araştırmacılar yeni olayları izlemeyi ve galaksinin toplam kütlesi dahil temel hesapları daha doğru kol uzaklıklarıyla yeniden sınamayı planlıyor.
