Avrupa Uzay Ajansı’nın Euclid teleskobu, erken evrende oluşmuş 31 kuasar keşfetti. Bunlardan ikisi şimdiye kadar doğrulanan en eski kuasarlar olarak kayda geçti ve evren yaklaşık 670 milyon yaşındayken ışık yayıyordu.
Kuasarlar, büyük miktarda maddenin galaksilerin merkezindeki süper kütleli kara deliklere düşmesi sırasında ortaya çıkan son derece parlak çekirdekler. Bu kısa evrede galaksi merkezi çevresindeki yıldızların toplamından yüzlerce ya da binlerce kat parlak olabiliyor.
Euclid’in bulduğu 31 nesneden 12’sinin kırmızıya kayma değeri 7 veya üzerinde. Bu uzaklık aralığı evrenin ilk 770 milyon yılına karşılık geliyor ve ilk kara deliklerin nasıl hızla büyüdüğünü incelemek için yeni bir örneklem sağlıyor.
En eski iki kuasar EUCL J172902.75+641018.1 ve EUCL J125308.55+705432.3 olarak adlandırıldı. Kırmızıya kayma değerleri sırasıyla 7,77 ve 7,69 ölçülen nesneler Dünya’dan 13 milyar ışık yılından daha uzakta bulunuyor.
ESA’ya göre önceki en eski kuasar rekoru 2021’de keşfedilen ve kırmızıya kayması 7,64 olan bir nesneye aitti. Euclid tek yıllık gözlemlerle bu kadar eski olduğu bilinen kuasarların sayısını iki kattan fazla artırdı.
Teleskobun geniş gökyüzü alanlarını yüksek hassasiyetle taraması yalnızca en parlak uç örnekleri değil, daha sönük erken kuasar nüfusunu da yakalamasına olanak veriyor. Bu sayede araştırmacılar ilk kez topluluk düzeyinde karşılaştırma yapabilecek.
Keşifler evrenin karanlık dönemden iyonlaşmış hale geçtiği yeniden iyonlaşma çağını da aydınlatabilir. Kuasarların yoğun ışığı çevredeki gazı etkileyerek erken galaksilerin oluşum koşullarına ilişkin izler bırakıyor.
Euclid 2023’te fırlatıldı ve düzenli bilim gözlemlerine Şubat 2024’te başladı. ESA öncülüğündeki görevde NASA yakın kızılötesi spektrometre ve fotometre için dedektör sağladı; araştırma sonuçları Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı.
