NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu, Centaurus A galaksisinin tozla örtülü merkezini yakın ve orta kızılötesi dalga boylarında görüntüleyerek daha önce seçilemeyen yıldızları ve gaz yapılarını ortaya çıkardı. NASA görüntüleri teleskobun bilim operasyonlarının dördüncü yılı kapsamında yayımladı.
Centaurus A Dünya’dan yaklaşık 11 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Kozmik ölçekte yakın sayılan galaksi, merkezindeki süper kütleli kara deliğin çevresindeki maddeyi çekmesi nedeniyle güçlü enerji ve parçacık akışları üretiyor.
Galaksinin alışılmadık görünümü yaklaşık iki milyar yıl önce başka bir galaksiyle yaşadığı büyük çarpışmanın izlerini taşıyor. Birleşmenin ardından bozulan toz kuşakları ve devam eden yıldız oluşumu Webb’in görüntülerinde ayrıntılı biçimde görülebiliyor.
Hubble’ın görünür ışık gözlemlerinde merkezi örten kalın toz görüşü sınırlandırıyordu. Artık hizmet dışı olan Spitzer kızılötesi teleskobu büyük ölçekli yapıları seçebilmiş, ancak tek tek yıldızları Webb’in çözünürlüğünde ayıramamıştı.
Webb’in MIRI cihazı merkez boyunca uzanan paralelkenar biçimli toz kuşağını ve belirgin bir S şeklindeki yapıyı gösterdi. Bilim insanları bu şeklin kara delik etkinliği, galaksi birleşmesi ve yeni yıldız oluşumu arasındaki ilişkiden kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştıracak.
NIRCam ile MIRI verilerinin birleştirilmesi, galaksinin merkezindeki yoğun yıldız alanını milyonlarca ayrı nokta halinde ortaya çıkardı. Yıldızların yaş ve dağılımları geçmişteki oluşum dönemlerinin zaman çizelgesini kurmak için kullanılabilecek.
Spektroskopi ölçümleri merkezden dışarı doğru hareket eden iyonlaşmış gazı ve kara deliğin yakınında dönen daha sıcak moleküler hidrojeni izlemeye yardımcı oluyor. Bu veriler kara deliklerin çevrelerindeki galaksiyi nasıl değiştirdiğine ilişkin modelleri sınayacak.
Centaurus A gözlemleri kara deliklerin bazı bölgelerde gazı sıkıştırarak yıldız oluşumunu tetikleyebildiğini, başka bölgelerde ise maddeyi uzaklaştırarak oluşumu azaltabildiğini incelemek için yakın bir laboratuvar sağlıyor.
